اوراق مشتقه چیست و چه کاربردی دارد؟


خرید این اوراق، می تواند یکی از راه های بسیار عالی، برای کسب سود باشد. در ایران سه نوع اوراق به نام های اوراق صاجبان سهام، اوراق ابزارهای مشتقه و اوراق بدهی می باشند که هر کدام از آن ها ویژگی های خاص خود را دارند.

اوراق مالی اسلامی

اوراق مالی اسلامی

استفاده از ابزار های مالی همچون اوراق قرضه، کارایی زیادی در کشور های اسلامی دارد که در ادامه به شرح اوراقی پرداخته می شود که در کشور های مسلمان مورد استفاده قرار می گیرند.

این موضوع باعث شده است که دولت ها و شرکت های اسلامی که در کشور های غیر اسلامی فعال می باشند، تامین مالی و مدیریت بدهی های خود را بر اساس راه های مقبول انجام دهند که مطابق با اصول اسلامی باشند.

اوراق مالی اسلامی (صکوک):

همان گونه که در مقاله اوراق قرضه اشاره شد، اوراقی هستند که مبتنی بر قرض با بهره می باشند که از نظر اسلام، ربا و حرام است. در این شرایط کشور های اسلامی نمی توانند از این اوراق برای تامین مالی استفاده کنند.

بنابراین اوراق مشارکت منتشر شد که به وسیله آن شرکت اقدام به تامین مالی نماید و برای خرید دارایی و تامین نقدینگی دچار مشکل نشود اما اوراق مشارکت در این زمینه نتوانست کاربردی داشته باشد.

سپس متخصصان مالی ابزار های مالی جدیدی را طراحی کردند که با استفاده از آنها بتوانند به تامین مالی بپردازند که یکی از مهم ترین آنها صکوک می باشد.

مفهوم صکوک:

صکوک جمع کلمه “صک” و به معنای اسناد است که این لغت در فارسی مترادف چک در نظر گرفته می شود.

صکوک، به اوراق بهادار با ارزش مالی یکسان و قابل معامله در بازار های مالی گفته می شود که بر پایه یکی از قرارداد های مورد تایید متون اسلامی طراحی شده‌ باشد. دارندگان این اوراق، به صورت مشاع مالک یک یا مجموعه ای از دارایی ها و منافع حاصل از آنها هستند.

در واقع صکوک یک ابزار نوین مالی می باشد که در کشور های اسلامی جایگزین اوراق قرضه می باشد و بر پایه دارایی با درآمد ثابت یا متغیر در بازار های ثانویه قابل معامله می باشند.

نکته: اوراق صکوک خودشان دارای ارزش می باشند و نمی توانند بر اساس فعالیت های سفته بازی باشند.

تفاوت صکوک با اوراق قرضه با درآمد ثابت:

در واقع می توان گفت که صکوک بیان گر مالکیت یک دارایی مشخص می باشد و اوراق قرضه فقط گواهی تعهد بدهی است. بنابراین بین صادر کننده اوراق قرضه و خریدار آنها رابطه ای به شکل وام دهنده و وام گیرنده برقرار است که در آن نرخ بهره وام، ثابت می باشد.

اعتبار اوراق قرضه وابسته به اعتبار صادر کننده یا ناشر آن می باشد در صورتی که اعتبار صکوک به ناشر وابسته نمی باشد و تنها به ارزش دارایی پشتوانه بستگی دارد.

نکته: فروش صکوک در بازار ثانویه، فروش مالکیت دارایی است اما فروش اوراق قرضه، یک نوع فروش بدهی محسوب می شود.

در صکوک امکان افزایش اصل دارایی و در نتیجه ارزش خود ورقه صکوک وجود دارد در حالی که اصل بدهی در اوراق قرضه قابلیت افزایش ندارد.

تشابه صکوک با اوراق قرضه:

  • قابلیت نقد شوندگی در بازار ثانویه
  • درجه بندی اعتباری توسط موسسات رتبه بندی و قابلیت افزایش اعتبار
  • تنوع در طراحی و عرضه

مزایای استفاده از ابزارهای مالی اسلامی (صکوک):

  • افزایش نقدینگی بانی از طریق انتشار صکوک
  • خروج دارایی ها از ترازنامه و جایگزین شدن وجوه نقد
  • قابل استفاده بودن دارایی ها با وجود جدا شدن آنها از دارایی های شرکت بانی و کاهش هزینه تامین مالی
  • کمک به توسعه بازار سرمایه با فراهم کردن امکان تبدیل دارایی ها به اوراق بهادار

موسسه مشاوران مطالعه مقاله حسابداری تنخواه گردان را به شما عزیزان پیشنهاد می کند.

انواع اوراق بهادار مالی اسلامی

انواع اوراق بهادار مالی اسلامی

انواع اوراق بهادار مالی اسلامی (صکوک):

صکوک دارای انواعی می باشد که در زیر به آنها اشاره می شود.

اوراق قرض الحسنه:

اوراق قرضه اسلامی، بر اساس قرارداد قرض و بدون بهره منتشر می گردند که بر اساس آن، ناشر این نوع از اوراق به میزان ارزش اسمی آنها از دارندگان اوراق استقراض می کند و به همان مقدار بدهکار می شود و لازم است که در سررسید معین یا عند المطالبه به آنها بپردازد.

اوراق وقفی:

اوراق وقفی، به اوراق بهادار با نامی گفته می شوند که به قیمت اسمی مشخص و برای مدت معین و در زمان احداث پروژه منتشر می شوند و به افرادی که قصد مشارکت در طرح های عام المنفعه دارند، واگذار می گردند.

اوراق مرابحه:

بیع مرابحه که از گذشته تا کنون در بین مردم رایج بوده است، هدف آن این است که فروشنده قیمت تمام شده­ کالا را به اطلاع مشتری می‌ رساند و پس از آن مبلغ یا درصدی را به عنوان سود، از شخص تقاضا می کند.

بنابراین می توان گفت که این اوراق، اوراقی هستند که دارندگان آنها به صورت مشاع، مالک دارایی مالی هستند و بر اساس قرارداد مرابحه حاصل می شود.

نکته: این اوراق بازدهی ثابتی دارند و قابل فروش در بازار ثانویه می باشند.

اوراق مرابحه انواعی دارد مانند:

  • اوراق مرابحه تامین مالی
  • اوراق مرابحه تامین نقدینگی
  • اوراق مرابحه تشکیل سرمایه شرکت‌های تجاری

اوراق اجاره:

اوراق اجاره به اوراقی گفته می شود که از رایج ترین انواع اوراق بهادار اسلامی می باشند و سرمایه گذاران می توانند در مقاطع زمانی معین، سود حاصل از سرمایه گذاری خود را دریافت نمایند.

نکته: این اوراق مبتنی بر سود معین می باشند و ثابت هستند به همین علت این اوراق مهم ترین اوراق بهادار اسلامی است.

انواع اوراق اجاره:

  • اوراق اجاره تامین دارایی
  • اوراق اجاره تامین نقدینگی
  • اوراق اجاره جهت تشکیل شرکت های لیزینگ
  • اوراق اجاره رهنی

اوراق استصناع:

اوراق استصناع، به اسناد و گواهی های دارای ارزش یکسان گفته می شود که برای تجمیع وجوه لازم برای ساخت کالایی استفاده می شوند و تحت تملک دارنده صکوک می باشند.

اوراق سلف:

سلف از اقسام بیع محسوب می شود که بر عکس نسیه می باشد و زمانی که شخصی تولید یا ارائه یک کالای معین را مورد هدف قرار می دهد، با انتشار این نوع اوراق می تواند منابع مالی مورد نیاز خود را تامین نماید. در واقع می توان گفت که، سرمایه گذاران در این اوراق، کالای مورد نظر را از قبل خریداری می کنند.

اوراق منفعت:

اوراق منفعت، به اسناد مالی بهاداری گفته می شوند که بیان کننده مالکیت دارنده آن اوراق بر مقدار معینی از اوراق مشتقه چیست و چه کاربردی دارد؟ خدمات یا منافع در آینده از یک دارایی است که در ازای پرداخت مبلغ معینی به وی انتقال داده شده است.

اوراق جعاله:

اوراق جعاله، یک نوع اوراق مالکیت مشاع خدمتی می باشند که بر اساس قرارداد جعاله، انجام و تحویل آن تعهد شده است.

اوراق مشارکت:

اوراق مشارکت که زیر مجموعه ای از صکوک هستند، به سند هایی گفته می شوند که گویای مالکیت دارنده آن نسبت به بخشی از یک دارایی حقیقی هستند که متعلق دولت، شرکت های تعاونی یا خصوصی می باشند و تا زمان سررسید اوراق هر نوع تغییر قیمت دارایی متوجه صاحب اوراق مشارکت است.

اوراق مضاربه:

در اوراق مضاربه، ناشر می تواند با واگذاری اوراق، وجوه متقاضیان را جمع آوری نماید و سپس به عنوان مضاربه در اختیار بانی قرار دهد و بانی نیز پس از کسب سود در فعالیت اقتصادی مورد نظر خود، به تعهد خود عمل نماید و سود هر دوره را بین خود و صاحبان اوراق تقسیم کند.

اوراق مزارعه:

اوراق مزارعه نوعی از اوراق بهادار می باشند که بر اساس قرارداد مزارعه طراحی می شوند و ناشر آن با واگذاری این اوراق، وجوه متقاضیان را جمع آوری نموده و با آن اراضی قابل زراعت را خریداری می نماید.

سپس این اراضی را طی قرارداد مزارعه از طرف دارندگان اوراق به کشاورزان واگذار می کند تا روی این اراضی زراعت کنند و در پایان سال زراعی، محصول را با هم تقسیم کنند.

موسسه مشاوران مطالعه مقاله تعیین صلاحیت حسابداران را به شما عزیزان پیشنهاد می کند.

اوراق مساقات

اوراق مساقات:

ناشر با واگذاری این نوع از اوراق بهادار، وجوه متقاضیان را جمع آوری می کند و با آن باغ های قابل بهره برداری را خریداری کرده و سپس با اخذ وکالت از طرف دارندگان اوراق مربوطه در طی یک قرارداد مساقات به باغبانان واگذار می کند تا به آنها رسیدگی شود و در پایان، محصول به دست آمده را با هم تقسیم نمایند.

نکته: در این نوع صکوک، دارنده اوراق نقش مالک، ناشر نقش وکیل و باغبان نقش عامل و اوراق مساقات سند مالکیت مشاع دارندگان است.

اوراق مشتقه:

اوراق مشتقه، به قرارداد های بین دو یا چند نفر گفته می شود که پرداخت های آن بر اساس موقعیت سنجی تعیین می شود و در واقع مشتقه ها ابزاری برای کاهش یا انتقال ریسک به شمار می آیند.

در مقاله اوراق مشتقه می توان با انواع آن و نحوه کار با آن آشنایی کامل یافت.

انواع اوراق صکوک با توجه به ثابت یا انتظاری بودن نرخ سود:

اوراق صکوک با توجه به ثابت یا انتظاری بودن نرخ سود آنها، دارای انواع زیر هستند.

اوراق مبتنی بر خرید و فروش دین:

این گروه از اوراق بهادار اسلامی از جهت بازدهی نزدیک ترین گروه به اوراق بهادار ربوی هستند. این اوراق در زمان مشخص سود معینی به دست می آورند. از جمله این اوراق می توان به اوراق استصناع و اوراق مرابحه اشاره کرد.

اوراق مبتنی بر خرید و فروش دارایی فیزیکی:

این گروه از اوراق بهادار بر خرید و فروش دارایی فیزیکی مبتنی است از شاخص ترین مصداق این گروه می توان به اوراق اجاره علی الخصوص اوراق اجاره به شرط تملیک اشاره کرد که به منظور تامین مالی یا نقدینگی منتشر می شود.

سود این اوراق به جهت متغیر بودن جریان درآمدی خالص آنها، متغیر است. اما می توان با مدیریت ریسک به بازدهی با ثباتی دست یافت.

اوراق مبتنی بر مشارکت در سود طرح اقتصادی:

این گروه از اوراق بهادار اسلامی بر اساس عقد های مشارکتی طراحی شده اند. از جمله این اوراق می توان به موارد زیر اشاره کرد:

در این گروه از اوراق صاحبان اوراق به صورت مشاع به عنوان صاحبان سرمایه در احداث پروژه یا انجام یک فعالیت اقتصادی مشارکت می کنند و در سود حاصل از آن سهیم می شوند و چنان چه پروژه با زیان مواجه شود، زیان آن به تناسب بین صاحبان سرمایه تقسیم می شوند.

موسسه مشاوران مطالعه مقاله سبد سهام یا پرتفوی را اوراق مشتقه چیست و چه کاربردی دارد؟ به شما عزیزان پیشنهاد می کند.

ارکان انتشار اوراق بهادار اسلامی

ارکان انتشار اوراق بهادار اسلامی

ارکان انتشار اوراق بهادار اسلامی (صکوک):

اوراق بهادار اسلامی، دارای ارکان زیر می باشد.

بانی:

بانی شخص حقوقی است که نهاد واسط برای تامین مالی او، در قالب عقود اسلامی اقدام به انتشار اوراق بهادار اسلامی می کند.

شرکت مدیریت دارایی مرکزی بازار سرمایه:

این شرکت نهاد مالی است که بر اساس دستور العمل فعالیت نهاد های واسط مصوب ۱۳۸۹/۰۵/۱۱ شورای عالی بورس و اوراق بهادار، تاسیس شده است و وظیفه تاسیس و راهبری نهاد های واسط را در بازار سرمایه ایران را بر عهده دارد.

لازم به ذکر است که این نهاد نقش امین را عهده دار است و برای حفظ منافع دارندگان اوراق بهادار و حصول اطمینان از صحت عملیات ناشر، نسبت به مصرف وجوه، نحوه نگهداری حساب ها و صورت های مالی و عملکرد اجرایی به صورت مستمر، رسیدگی و اظهار نظر می نماید.

از دیگر وظایف این شرکت انجام کلیه امور اداری، مالی، مدیریتی، حقوقی و قانونی نهاد واسط و همچنین نگهداری حساب ها و دفاتر مالی نهاد واسط است.

فروشنده:

فروشنده می تواند بانی یا شخص حقوقی دیگری باشد که اقدام به فروش دارایی به نهاد واسط می نماید.

ضامن:

ضامن توسط بانی و با تایید سازمان بورس صرفا می تواند از بین موارد زیر انتخاب شود:

  • بانک ها
  • موسسات مالی و اعتباری تحت نظارت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
  • بیمه های تحت نظارت بیمه مرکزی
  • شرکت های تامین سرمایه
  • نهاد های عمومی
  • موسسات دولتی

عامل فروش:

شخصی حقوقی که نسبت به عرضه اوراق بهادار اسلامی از طرف ناشر برای فروش اقدام می کند که این شخص حقوقی از بین شرکت های کارگزاری عضو بورس اوراق بهادار تهران یا فرا بورس ایران توسط بانی انتخاب می شود.

عامل پرداخت:

شرکت سپرده گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه است که نسبت به پرداخت های مرتبط با اوراق بهادار اسلامی در سررسید های معین به سرمایه گذاران اقدام می کند.

انواع ریسک اوراق بهادار اسلامی (صکوک):

اوراق بهادار اسلامی (صکوک) با ریسک های زیر مواجه است.

  • ریسک از بین رفتن دارایی ها
  • ریسک کاهش قیمت دارایی
  • ریسک نرخ سود

اگر این مطلب برای شما رضایت بخش بوده است، مطالعه مقاله نهاد های مالی را به شما پیشنهاد می کنیم.

نقشه بازار در بورس چیست و از کجا آن را ببینیم

نقشه بازار بورس نمایی از وضعیت کلی بازار برای مقایسه و تصمیم‌گیری در سرمایه‌گذاری فراهم می‌کند. در این مطلب از کارگذاری سرمایه و دانش درباره نقشه بازار بورس بیشتر بخوانید.

نقشه بازار بورس چیست و چه کاربردی دارد؟ موضوع بسیار مهمی که در این مقاله به بررسی کامل و جامع آن خواهیم پرداخت. کاربرد نقشه بازار بورس برای انجام معاملات هرچه بهتر اهمیت خواهد داشت. اگر تسلط کافی به استفاده از نقشه بازار بورس نداشته و اطلاعات موجود در آن را درک نکنید، یکی از بهترین ابزارهای تحلیل بازار را از دست خواهید داد.

با توجه به اهمیتی که در این نقشه برای تحلیل هرچه بهتر شرایط بازار بورس و سهام مختلف دارد، ازاین‌رو مطالعه این مقاله برای همه معامله گران الزامی بوده و حتماً باید نکات ارائه‌شده در ادامه را در جهت بهبود شرایط تحلیل بازار بورس در نظر داشته باشید. سعی کرده‌ایم تا همه مطالب را به زبان ساده و به‌صورت حرفه‌ای بیان کنیم تا هم درک آن‌ها ساده باشد و هم به‌صورت کاربردی قابل‌استفاده باشند.

نقشه بازار بورس اوراق بهادار چیست و چه کاربردی دارد

قبل از هر چیزی باید اشاره کنیم که نقشه بازار بورس چیست و چه کاربردهایی را می‌توان از آن انتظار داشت؟ پاسخ پرسش نقشه بازار در بورس چیست بسیار ساده است. اگر تاکنون نقشه بازار در بورس چیست را جستجو کرده باشید، با تصاویری مشابه با تصویر زیر روبرو شده‌اید.

سهام مختلف بازار بورس را در این تصویر مشاهده می‌کنید که در خانه‌هایی با اندازه‌های مختلف و به رنگ قرمز و سبز دیده می‌شوند. رنگ سبز در این نقشه نشان‌دهنده صعودی بودن قیمت سهام موردنظر در بازار در طول روز جاری است و اندازه هرکدام از خانه‌ها نیز نشان‌ دهنده موارد مختلفی اعم از حجم معاملات، ارزش بازار و بزرگی یک سهم در بازار بورس را دارد.

این نقشه که به‌صورت کلی شرایط بازار بورس را در هرروز به نمایش می‌گذارد، اصطلاحاً نقشه بازار بورس نام‌گذاری شده و حاوی اطلاعات بسیار ارزشمندی است که در ادامه به بررسی آن‌ها خواهیم پرداخت.

انواع نقشه بازار بورس

انواع نقشه بازار در بورس چیست و هر یک چه کاربردهایی دارند؟ در حال حاضر کاربران می‌توانند نقشه بازار بورس را در وضعیت‌های مختلفی مشاهده کنند که هر یک از این وضعیت‌ها به‌نوعی تعریف‌کننده نوع خاصی از اطلاعات هم هست. برای اینکه به‌صورت کاملاً عملیاتی شما را با کاربرد نقشه بازار بورس هم آشنا کرده باشیم، لازم است تا انواع آن را با شما در میان بگذاریم که به شرح زیر هستند:

نقشه بازار بورس بر اساس ارزش بازار هر سهم

یکی از رایج‌ترین انواع نقشه بازار بورس اطلاعات سهام موجود در بورس را بر اساس ارزش بازار هر سهم نشان می‌دهد. هر سهمی در بازار بورس ارزش بازار مشخصی دارد که هرروز این ارزش بر اساس قیمت آن سهم با تغییراتی روبرو می‌شود. در نقشه بازار بورس بر اساس ارزش هر سهم شما می‌توانید تغییرات هر سهم را در طول همان روز معاملاتی بر این اساس مشاهده کنید.

ارزش بازار هر سهم از حاصل شرب تعداد سهام آن در قیمت آن به دست می‌آید. تعداد سهام یک سهم معمولاً در کوتاه‌مدت تغییری نکرده و همیشه مقداری ثابت است. با توجه به امکان تغییرات چندین درصدی قیمت یک سهم، مسلماً ارزش بازار هر سهم در هرروز معاملاتی با تغییراتی روبرو می‌شود. در این نوع نقشه شما می‌توانید تغییرات هر سهم را بر این اساس و همین‌طور مثبت و منفی بودن این تغییر را نسبت به 24 ساعت گذشته مشاهده کنید.

نقشه بازار بورس بر اساس حجم معاملات

یکی دیگر از مواردی که باید در پاسخ به سؤال انواع نقشه بازار بورس چیست به بررسی آن بپردازیم، نقشه‌ای است که در آن حجم معاملات ملاک قرار می‌گیرد. دقت کنید که این نقشه ممکن است شرایط کاملاً متفاوتی نسبت به نقشه قبلی داشته باشد. زیرا حجم معاملات هر سهم با سایر سهام کاملاً متفاوت بوده و ممکن است این نقشه حتی ازنظر تغییرات نشان داده‌شده با نقشه قبلی نتایج متفاوتی را نشان دهد.

دقت کنید که این نقشه اهمیت بسیار زیادی برای تریدرها و افراد حرفه‌ای فعال در بازار بورس دارد. زیرا بسیاری از استراتژی‌های به کار گرفته شده در این بازار بر اساس حجم معاملات تغییر شده و حجم درواقع یک سیگنال بسیار قدرتمند برای خریدوفروش سهام توسط آن‌ها محسوب می‌شود.

نقشه بازار بورس بر اساس ارزش معاملات

هم‌چنین یکی دیگر از انواع نقشه بازار بورس نمایش تغییرات بر اساس ارزش معاملات است. دقت کنید که ارزش معاملات یک سهم با ارزش بازار آن متفاوت است. در هرروز کاری معاملات مختلف باقیمت‌های مختلف در یک سهم اتفاق می‌افتد. در هر معامله، ارزش آن از حاصل‌ضرب قیمت معامله در حجم آن به دست می‌آید. درصورتی‌که برای کل معاملات بازار این مقدار را به دست آورده و میانگین نهایی آن‌ها را به دست بیاوریم، می‌توانیم نقشه بازار بر اساس ارزش معاملات هر سهم را ترسیم نماییم.

نقشه بازار بر اساس صنایع مختلف

هم‌چنین از موارد کاربرد نقشه بازار بورس و انواع آن می‌توان تفکیک صنایع مختلف را نیز در آن یادآور شد. در این نوع از نقشه بازار شما می‌توانید سهام هرکدام از صنایع را به تفکیک در کنار یکدیگر مشاهده کنید. این مهم نیز می‌تواند دید مناسبی برای سرمایه‌گذاری روی این سهم‌ها را به شما بدهد.

نقشه بازار بورس چه اطلاعاتی ارائه می‌کند

اما اطلاعات مندرج در نقشه بازار بورس چیست و چگونه می‌توان از آن‌ها استفاده نمود؟ بر اساس اینکه از کدام‌یک از انواع نقشه بازار بورس استفاده کرده باشید، اطلاعات متفاوتی از آن دریافت خواهید کرد. از مهم‌ترین اطلاعاتی که می‌توانید با استفاده از نقشه بازار به آن‌ها دسترسی پیدا کرد، موارد زیر هستند:

امکان مشاهده تغییرات تمام سهم‌های موجود در بازار بورس را به‌صورت یکجا خواهید داشت. این تغییرات به درصد و به قیمت قابل‌مشاهده است.

با نگه‌داشتن موس روی هر سهم نیز اطلاعات دقیق‌تر و جزئی‌تری از آن‌ها را مشاهده خواهید کرد. اطلاعاتی مانند صنعت مربوطه، میزان افت یا افزایش قیمت، حجم معاملات و مواردی ازاین‌دست در اختیار شما خواهد بود.

حجم معاملات هر سهم در نقشه بازار مشخص است.

میزان تغییرات ارزش بازار هر سهم را مشاهده خواهید کرد.

نمایش صعودی بودن یا نزولی بودن هر سهم از دیگر اطلاعات قابل دسترس در نقشه بازار است.

رنگ‌های موجود در نقشه بازار نشان‌دهنده چه چیزی هستند؟

اما منظور از هرکدام از رنگ‌ها در نقشه بازار بورس چیست و این رنگ‌ها چه اطلاعاتی را به ما نشان می‌دهند؟ به‌صورت کلی در نقشه بازار سهم‌ها با دو رنگ قرمز و سبز نشان داده می‌شوند. رنگ قرمز به این معنی است که سهم موردنظر در طول روز معاملاتی با افت قیمت روبرو بوده است. رنگ سبز نیز به این معنی است که سهام موردنظر در طول روز معاملاتی با افزایش قیمت همراه بوده است. هرچقدر حجم و تغییرات قیمت یک سهم بیشتر باشد، رنگ آن نیز پررنگ‌تر خواهد بود.

کاربرد نقشه بازار بورس چیست

از مهم‌ترین موارد کاربرد نقشه بازار بورس نیز می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

برای تصمیم‌گیری درباره صعودی بودن یا نزولی بودن سهم‌های یک صنعت

برای مشاهده شرایط کلی بازار در یک نگاه

امکان مشاهده و تشخیص سهم‌هایی با بیشترین میزان تأثیر بر شاخص در یک نگاه

شناسایی سهم‌هایی که تحرکات بیشتری در آن‌ها وجود داشته است.

شناسایی سهم‌هایی با بیشترین حجم معاملات در هرروز کاری

امکان مشاهده قیمت‌های لحظه‌ای و پایانی هر سهم به‌صورت لحظه‌ای

امکان شناخت سهم‌های هر صنعت

نقشه بازار بورس را از کجا ببینیم

اما چگونه می‌توانیم نقشه بازار بورس را مشاهده کنیم؟ برای دیدن نقشه بازار بورس می‌توانید از سایت‌های ارائه دهنده این نقشه کمک بگیرید. از این جمله می‌توان به سایت خود سازمان بورس به آدرس Tsetmc.ir اشاره کرد.

با ورود به این سایت و انتخاب گزینه نقشه بازار در منوی بالا امکان مشاهده این نقشه را خواهید داشت. هم‌چنین درصورتی‌که در هر یک از کارگزاری‌های فعال در بازار بورس عضویت دارید، امکان مشاهده نقشه بازار از طریق حساب کاربری خود را نیز خواهید داشت.

در این مطلب به این پرسش پرداختیم که نقشه بازار بورس چیست و چطور به ما در انجام معاملات کمک می‌کند. شما می‌توانید با استفاده از کاربرد نقشه بازار بورس روند بهتری برای انتخاب سهم‌های مناسب برای سرمایه‌گذاری در پیش‌گرفته و این ابزار را نیز در خدمت خود داشته باشید. همچنین اکنون می‌توانید بسیاری از اطلاعات را به‌صورت یکجا با استفاده از نقشه بازار بورس در اختیار داشته و چالشی برای انتخاب هر یک از آن‌ها نیز نخواهید داشت.

همه چیز درباره اوراق بهادار و انواع آن

یکی از اصطلاحاتی که حتما با آن رو به رو شده اید، و از زبان اطرافیان خود شنیده اید، اوراق بهادار می باشد. اما اوراق بهادار چیست و چه کاربردی دارد؟ در این بخش از باشگاه سرمایه گذاری رزسا، تلاش کردیم به صورت جامع و کامل، همه مسائل مربوط به این اوراق را مورد بررسی قرار دهیم. اکنون یکی از روش های جذاب و پر طرفدار برلی کسب درآمد، در بازار ایران، خرید اراق بهادار و کسب سود از آن ها است؛ پس آشنایی با این اوراق و نحوه خرید و فروش آن ها برای رسیدن به استقلال مالی، بسیار توصیه می شود. در ادامه با ما همراه باشید.

اوراق بهادار

خرید این اوراق، می تواند یکی از راه های بسیار عالی، برای کسب سود باشد. در ایران سه نوع اوراق به نام های اوراق صاجبان سهام، اوراق ابزارهای مشتقه و اوراق بدهی می باشند که هر کدام از آن ها ویژگی های خاص خود را دارند.

اوراق بهادار چیست؟

به هر برگه ای با پشتوانه مالی و قابل انتقال به غیر، اوراق بها دار و به نهاد یا سازمانی که صادر کننده این اوراق باشد، صادر کننده اوراق می گویند. تضمین این اوراق، از سمت دولت و نظام مالی کشور انجام گرفته و دارای ارزش مالی می باشد. یکی از مشخصات اصلی این اوراق، نوسان قیمت، بر اساس عرضه و تقاضای بازارهای مالی است. به همین دلیل، خرید این اوراق از دو جهت برای افراد سود دهی دارد: از یک سو تقاضای بیشتر منجر به افزایش قیمت خواهد شد و از سویی دیگر، افزایش ارزش صادر کننده اوراق، می تواند افزایش قیمت را به همراه داشته باشد.

اوراق بهادار

انواع اوراق بهادار

این اوراق انواع مختلفی دارند و هرکدام از آن ها ویژگی های خاص خود را دارند، به همین دلیل قبل از خرید آن ها باید با انواع آن آشنا شوید و مشخصات هر یک از آن ها را بدانید. در یک دسته بندی کلی، اوراق بهادار عرضه ‌شده در بازار سرمایه‌‌ ایران به سه دسته اصلی، تقسیم می ‌شوند:

اوراق صاحبان سهام

اوراق سهام، رایج ترین نوع اوراق است، اکثر فعالان بازارهای سرمایه، برای کسب سود، اقدام به خرید و فروش آن می کنند. هر فردی با داشتن اطلاعات کافی در زمینه روند افزایش نرخ این اوراق، می تواند برای خرید آن ها اقدام نماید. هر یک از شرکت های بازار بورس ایران، از سمت سازمان بورس، ارزش گذاری شده اند و میزان ارزش آن ها به واحد سهام، تبدیل شده است.

هر یک از برگه های اورق بهادار، ارزش اسمی 100 تومان دارند. اما ارزش ذاتی این اوراق بسیار بالاتر است. بعد از تقسیم ارزش شرکت (به برگه های اوراق) درصدی از این اوراق، در بازار سرمایه جهت معامله عرضه می گردد. پس از آن، جریان عرضه و تقاضا، تعیین کننده ارزش قیمت این اوراق است.

اوراق ابزارهای مشتقه

خرید اوراق بهادار ابزارهای مشتقه، یکی دیگر از روش‌ های سرمایه ‌گذاری در اوراق است. این اوراق برخلاف اوراق صاحبان سهام، خود، ارزش مالی نداشته و وابسته به کالای فیزیکی است که این اوراق با پشتوانه آن ‌ها صادر شده است. به عنوان مثال اوراق مشتقه طلا به پشتوانه‌ طلا صادر شده و قیمت آن بر اساس نوسان طلا تغییر پیدا می کند. زیر مجموعه های آن، به شرح زیر می باشد:

  • قراردادهای آتی
  • سلف
  • اختیار معامله
  • معاوضه

این اوراق در همه‌ی بازارهای بین ‌المللی عرضه‌ شده و معامله می شود.

اوراق بدهی

خرید و فروش اوراق بدهی، نسبت به اوراق صاحبان سهام جذابیت کمتری دارد، اما برخی مزایا در این نوع اوراق وجود دارد که می ‌توان از آن‌ ها برای سرمایه ‌گذاری مطمئن استفاده کرد. شرکت‌ ها و صنایع فعال که برای پیشبرد اهداف صنعتی و تجاری خود با کمبود نقدینگی روبرو هستند، اقدام به عرضه اوراقی با عنوان اوراق بدهی در سازمان بورس می کنند.

خریدار این اوراق درواقع در عین کسب سود در حال کمک به شرکت و یا سازمان مربوطه برای ارتقای خود در تجارت و صنعت است و به ‌نوعی تأمین‌ کننده نقدینگی شرکت می‌ باشد. طبق این اوراق، شرکت صادرکننده به پشتوانه دولت متعهد شده تا اصل سرمایه و میزان سودی مشخص را در سررسید اوراق به صاحب سرمایه پرداخت نماید. وراق بدهی، شبیه یک حساب سپرده بلند مدت در بانک‌ها است.

البته برخلاف اوراق صاحبان سهام، دارنده این اوراق هیچ مالکیتی در خود شرکت نداشته و تنها سود نقدی مشخصی را دریافت می کنند. البته مزیت این اوراق نسبت به اوراق صاحبان سهام قطعی بودن سود حاصله در سررسید آن‌ ها می ‌باشد. اوراق قرضه، اوراق خزانه اسلامی، اوراق مشارکت دولتی و شرکتی، اوراق صکوک شرکتی، گواهی سپرده و اوراق وثیقه‌ ای ازجمله این اوراق در بازارهای سرمایه هستند.

سود اوراق بهادار

اصلی ‌ترین دلیل خرید انواع اوراق کسب سود از آن ها است. هر شخص سرمایه‌ گذار برای ارتقاء سطح مالی خود و مشارکت در تجارت کشور، با خرید این اوراق، اقدام به افزایش ارزش دارایی‌ های خود می ‌نماید. با این‌ حال کسب سود از این اوراق به نوع آن بستگی دارد.

خرید اوراق بدهی برای کسب سودهای قطعی و مشخص در سررسید خاصی انجام می‌ پذیرد. افرادی که تمایل به سپرده ‌گذاری در بانک نداشته و ترجیح می ‌دهند سرمایه خود را برای اوراق مشتقه چیست و چه کاربردی دارد؟ ارتقای شرکت‌ های فعال به‌ صورت مستقیم در اختیار آن‌ ها قرار دهند، با خرید اورا‌ق بدهی می ‌توانند نسبت به این امر اقدام نمایند.

میزان سود هرکدام از اوراق بدهی با هم متفاوت است. سود این اوراق معمولاً کمی از سودهای بانکی ایران بیشتر بوده و ازاین ‌جهت نیز جذابیت بیشتری را برای سرمایه‌ گذار ایجاد می ‌کنند. سود ناشی از خرید اوراق ابزار مشتقه نیز با نوسان قیمت کالاهای پایه این اوراق به دست می ‌آید.

مقار سرمایه اوراق مشتقه چیست و چه کاربردی دارد؟ لازم برای خرید اوراق بهادار

یکی از جذابیت‌ های این اوراق امکان سرمایه‌ گذاری در آن با هر میزان سرمایه‌ می باشد. طبق قوانین جدید سازمان بورس ایران در حال حاضر با سرمایه ۵۰۰ هزارتومان این امکان وجود دارد که برای خرید این اوراق اقدام نمایند. البته این عدد به این معنی نیست که تنها سرمایه‌ های کوچک در این بازار رد و بدل می ‌شوند. در سال ۹۷ میزان سرمایه در گردش در بازار بورس ایران بالغ ‌بر ۳۰ هزار اوراق مشتقه چیست و چه کاربردی دارد؟ میلیارد بوده است. این عدد نشان از قدرت بالای این بازار در هدف‌ دار نمودن سرمایه‌ های مردم دارد.

سررسید اوراق بهادار

سرمایه‌گذاران قبل از اقدام به خرید اوراق باید به سررسید آن‌ها نیز دقت داشته باشند. البته اوراق صاحبان سهام دارای تاریخ سررسید خاصی نبوده و این نوع از اوراق بدون تاریخ سررسید خریدوفروش می‌شوند. اما سایر اوراق معمولاً دارای سررسیدهای مشخصی هستند که در تاریخ‌های مذکور صاحبان آن‌ها باید نسبت به تسویه اوراق اقدام نمایند.

کارگزاران اوراق بهادار

خرید اوراق بهادار از سازمان بورس، به واسطه‌هایی احتیاج دارد که این واسطه ‌ها همان کارگزاران هستند. این شرکت ها مجوزهای لازم را از سازمان بورس اوراق بها دار ایران دریافت کرده و کار کردن با آن‌ ها از طرف این سازمان کاملاً تضمین ‌شده می باشد.

کارگزاران درصد ناچیزی از هر معامله خرید وفروش را به‌ عنوان کارمزد دریافت می ‌کنند. امکانات، خدمات، میزان مشتریان و برخی موارد دیگر از معیارهایی هستند که کاربران می ‌توانند با تکیه بر این معیارها نسبت به انتخاب یکی از کارگزاران اقدام کنند.

اوراق بهادار

مراحل خرید انواع اوراق به‌ صورت گام به گام

مراحل خرید انواع اوراق بهادار برای اشخاص حقیقی یا حقوقی:

۱- مراجعه به کارگزار بورس برای دریافت کد بورسی

۲- ثبت نام در سامانه سجام

۳- دریافت کد بورسی و کد سجام

بعد از ثبت‌نام و تحویل مدارک لازم، کد بورسی پس از چند روز کاری برای فرد ارسال می‌ گردد.

۴- دریافت کد آنلاین

۵- گذراندن زمان تعیین‌ شده برای معاملات

۶- واریز وجه به حساب معاملاتی

۷- ورود به سامانه و خرید اوراق بهادار

جمع‌ بندی

یکی از بهترین روش های سرمایه گذاری و کار با پول، خرید انواع اوراق است. خرید این اوراق نه تنها در ایران بلکه در تمام دنیا، جذابیت زیادی داشته و در حال انجام می باشد. از طرفی، میزان نقد شوندگی بالای این اوراق و امکان خرید و فروش آن در هر لحظه، به جذابیت آن افزوده است. به طور کلی شناخت این اوراق، برای هر فرد که دنبال رسیدن به درآمد مناسب و افزایش ارزش سرمایه‌ است، لازم و ضروری می‌ باشد. امیدواریم مقاله اوراق بهادار چیست، تمامی ابهامات ذهنی شما را برطرف کرده باشد.

سوالات متداول:

  1. برای خرید اوراق به چه مدارکی نیاز داریم؟

کارت ملی، شناسنامه و علاوه بر آن، یک شماره‌ حساب و شماره شبای بانکی با نام خود، جهت ارائه نیاز است.

  1. خرید اوراق به‌ صورت غیرحضوری امکان‌ پذیر است؟

در حال حاضر بیشتر سرمایه‌ گذاران برای خرید انواع اوراق به ‌صورت اینترنتی و غیرحضوری اقدام می ‌نمایند. البته امکان خرید حضوری آن نیز فراهم می باشد.

  1. خرید اوراق زمان خاصی دارد؟

بازار بورس ایران در ساعات مشخصی در طول روز فعالیت می کند در این ساعات، امکان خرید انواع اوراق برای سرمایه‌ گذاران وجود دارد. بسته به نوع اوراقی که قصد خرید آن را دارید این ساعات می ‌تواند کمی متفاوت باشد.

  1. کارمزد خرید اوراق چقدر است؟

در حال حاضر به میزان ۱٫۵ درصد از مبلغ در نظر گرفته‌ شده برای خرید وفروش سهام می‌ باشد.

  1. آیا برای خرید انواع او‌راق، داشتن کد بورسی الزامی است؟

برای خرید مستقیم این اوراق، دریافت کد بورسی الزامی است.

  1. تسویه‌حساب با خریداران اوراق بهادار چگونه است؟

به ‌محض فروش او‌راق تسویه این اوراق با خریدار انجام می‌گیرد. سرمایه ‌گذار در هرروز کاری می‌ تواند تقاضای وجه موجود در حساب کارگزار خود را در سیستم ثبت و ۲۴ ساعت بعد آن را در حساب خود داشته باشد.

اختیار معامله چیست و چه کاربردی در سرمایه‌گذاری دارد؟

اختیار معامله

امروزه پرونده‌ی خیلی از سرمایه‌گذاران شامل سرمایه‌گذاری‌هایی مانند سرمایه‌ی مشترک،‌ سهام و اوراق بهادار است؛ با وجود این، تنوع اوراق بهاداری که در دسترس دارید همین‌ها نیستند. یکی دیگر از انواع اوراق بهادار «اختیار معامله» نام دارد. این اختیار فرصت‌های بی‌شماری را در اختیار سرمایه‌گذاران حرفه‌ای که کاربرد‌های عملی و ریسک این گروه از دارایی‌ها را درک می‌کنند، قرار می‌دهد.

حتما بخوانید:

یکی از فایده‌های مهم اختیار معامله، تطبیق‌پذیری و توانایی آن برای ارتباط برقرار کردن با دارایی‌های سنتی‌ مانند سهام شخصی است. این ویژگی به شما امکان می‌دهد که موقعیت خود را طبق شرایطی که ممکن است در بازار اتفاق بیفتد، تطبیق بدهید یا تنظیم کنید. برای مثال می‌توانیم از اختیار معامله به‌عنوان سپر دفاعی در برابر بازار بورسِ در حال سقوط استفاده کنیم تا ضررات سقوط سهام را کاهش بدهیم یا می‌توانیم از آن برای پیش‌بینی استفاده کنیم یا اگر بخواهیم می‌توانیم با استفاده از آنها خیلی محافظه‌کار باشیم. بنابراین استفاده از اختیار معامله را می‌توان به‌عنوان بخشی از استراتژی وسیع‌تر سرمایه‌گذاری توصیف کرد.

اختیار معامله

اما این تطبیق‌پذیری عملی هم مشکلات خود را دارد. اختیار معامله، اوراق بهادار خیلی پیچیده‌ای هستند و اگر درست از آنها استفاده نکنیم ممکن است ریسک بالایی داشته باشند. به همین دلیل است که وقتی با یک کارگزار بورس اختیار معامله، معامله را خرید و فروش می‌کنیم معمولا با جمله‌ای مثل این مواجه می‌شویم:

«اختیارات شامل ریسک‌ها هم می‌شوند و برای هرکسی مناسب نیستند. معامله‌ی اختیارات اساسا اختیاری هستند و ریسک بالایی برای ضرر دادن دارند. فقط با سرمایه‌گذاری خطرپذیر سرمایه‌گذاری اوراق مشتقه چیست و چه کاربردی دارد؟ کنید».

اختیار معامله به گروه بزرگ‌تری از اوراق بهادار به‌نام اوراق بهادار مشتقه تعلق دارد. این نوع از اوراق بهادار معمولا ریسک بالایی دارند و همچنین این توانایی را دارند که اقتصاد را به‌هم بریزند، اما این تفکر کمی اغراق‌‌شده‌ است. معنای «مشتقه» بودن این است که قیمت آن به قیمت چیز دیگری وابسته است یا از آن مشتق شده است. مثل آب‌میوه که از میوه مشتق است و سس کچاپ که مشتق از گوجه فرنگی است. اختیار معامله از اوراق بهادار مالی مشتق است یعنی ارزش آنها به ارزش دارایی‌های دیگر بستگی دارد. مشتق بودن به این معنی است و انواع مختلفی از اوراق بهادار وجود دارند که تحت عنوان مشتق قرار می‌گیرند مثلا پیمان‌های آتی، قرارداد سلف و قراردادهای معاوضه (که خود انواع زیادی دارد).

داشتن آگاهی کافی در مورد عملکرد اختیار معامله و اینکه چطور از آنها استفاده‌ی مناسب داشته باشیم، به شما کمک می‌کند سود زیادی در بازار به‌دست بیاورید. اگر پایه و اساس قضاوتیِ اختیار معامله برای شما مناسب نیست، اشکالی ندارد. می‌توانید بدون قضاوت کردن از این سهام استفاده کنید. حتی اگر تصمیم بگیرید هرگز از اختیار معامله استفاده نکنید، باید بدانید شرکت‌هایی که شما در آنها سرمایه‌گذاری می‌کنید چگونه از آن استفاده می‌کنند. حالا چه این استفاده محافظت در برابر ریسک معاملات ارزی باشد چه مالکیت را به‌صورت اختیار معامله به کارکنان بدهند، خیلی از شرکت‌های چند ملیتیِ امروزی به نوعی از اختیار معامله استفاده می‌کنند.

اختیار معامله چیست؟

تعریف اختیار معامله

اختیار معامله یکی از انواع اوراق بهادار مشتقه است. آنها مشتقه هستند چون قیمت یک اختیار معامله ارتباط مستقیمی با قیمت چیز دیگری دارد. به‌عبارت دیگر اختیار معامله یک قرارداد است که حق خرید و فروش دارایی مربوطه را با قیمتی تعیین‌شده و در زمانی معین به طرف معامله می‌دهد، ولی او را مجبور نمی‌کند. حق خرید «قرارداد حق خرید» و حق فروش «قرارداد حق فروش» نام دارد. افرادی که کمتر با مشتقات آشنا هستند ممکن است تفاوت‌های واضح این تعریف را با تعریف پیمان آتی و قرارداد سلف نبینند. پاسخ این است که پیمان آتی و قرارداد سلف، هم حق و هم اجبار خرید و فروش را در مقطعی در آینده اعطا می‌کنند. برای مثال اگر کسی در قرارداد آینده‌ی خود برای یک گله گاو کوتاهی کند مجبور می‌شود گاو‌ها را به خریدار تحویل بدهد مگر اینکه موقعیت خود را قبل از منقضی شدن زمان ببندد. معامله‌ی اختیار معامله چنین اجباری را در بر ندارد و دقیقا به همین خاطر است که «اختیار» نام دارد.

قرارداد حق خرید و قراردادهای حق فروش

قرارداد حق خرید ممکن است به‌عنوان ودیعه برای هدفی در آینده در نظر گرفته شود. برای مثال توسعه‌دهنده‌ی زمین ممکن است حق خرید یک پارکینگ عمومی خالی را در آینده داشته باشد، ولی فقط می‌خواهد در صورتی از این حق استفاده کند که قوانین منطقه‌بندی خاصی تصویب شوند. توسعه‌دهنده می‌تواند حق خرید پارکینگ را به قیمت ۲۵۰ هزار دلار از زمین‌دار در هر مقطعی در سه سال آینده خریداری کند. البته زمین‌دار چنین اختیاری را به رایگان نمی‌دهد و توسعه‌دهنده باید مبلغی بپردازد تا آن حق را به‌دست بیاورد. در مورد اختیار معامله این هزینه اجرت نام دارد و مقدار آن قرارداد اختیار معامله است. در این مثال، اجرت ممکن است ۶ هزار دلار باشد که توسعه‌دهنده به زمین‌دار می‌پردازد. بعد از دو سال قوانین منطقه‌بندی تصویب شده‌اند. توسعه‌دهنده از اختیار خود استفاده می‌کند و زمین را به قیمت ۲۵۰ هزار دلار می‌خرد حتی اگر ارزش آن در بازار دو برابر شده باشد. در شرایطی دیگر قانون منطقه‌بندی تا چهار سال بعد تصویب نشده است، یک سال بعد از انقضای قرارداد اختیار معامله. حالا توسعه‌دهنده باید قیمت بازار را بپردازد. در هر صورت زمین‌دار ۶ هزار دلار را نگه می‌دارد.

اما قراردادهای حق فروش را می‌توان به‌عنوان بیمه در نظر گرفت. توسعه‌دهنده‌ی زمین مقدار زیادی سهام مرغوب دارد و نگران است که در دو سال آینده رکود اقتصادی اتفاق بیفتد. او می‌خواهد اطمینان داشته باشد که اگر سهام بازار سقوط کند سهام او بیشتر از ۱۰ درصد ارزش خود را از دست نمی‌دهد. اگر سهام S&P ۵۰۰ در حال حاضر با ارزش ۲۵۰۰ دلار خرید و فروش می‌شود، او می‌تواند قرارداد حق فروش را خریداری کند که به او این حق را می‌دهد که شاخص را در هر زمانی در دو سال آینده به قیمت ۲۲۵۰ دلار بفروشد. اگر ظرف ۶ ماه بازار ۲۰ درصد سقوط کند، این فرد با ۵۰۰ سهم توانسته است ۲۵۰ امتیاز به‌دست بیاورد چون شاخصی که ۲۰۰۰ دلار قیمت داشته را با قیمت ۲۲۵۰ دلار فروخته است. ضرر کلی آن با توجه به قرارداد حق خرید ۱۰ درصد بوده است. در واقع حتی اگر بازار به صفر برسد، او فقط همان ۱۰ درصد را ضرر می‌کند. خلاصه اینکه خریدن اختیار معامله هزینه‌هایی را در بر دارد (اجرت آن) و اگر بازار در طول این دوره سقوط نکند اجرت آن از بین می‌رود.

این مثال‌ها چندین نکته‌ی مهم را نشان می‌دهند. اول اینکه وقتی اختیار معامله را خریداری می‌کنید، این حق را دارید که با آن کاری انجام دهید ولی اجباری در کار نیست. همیشه این امکان را دارید که اجازه بدهید تاریخ انقضا رد شود، در این‌صورت اختیار معامله بی‌ارزش می‌شود اما اگر این اتفاق بیفتد شما ۱۰۰ درصد سرمایه‌گذاری را از دست می‌دهید؛ این در واقع همان مبلغی است که برای اجرت اختیار معامله پرداخت کرده‌اید. دوم اینکه اختیار معامله فقط یک قرارداد است که به دارایی مربوطه مربوط می‌شود. به همین دلیل این اختیار از نوع مشتقات است. در این آموزش، دارایی‌های مربوطه معمولا سهام یا شاخص سهام هستند ولی اختیار معامله همیشه در مورد همه‌ی انواع اوراق بهادار مالی مانند اوراق بهادار، ارز، کالاهای مصرفی یا حتی مشتقات دیگر معامله می‌شوند.

معامله‌ی قرارداد حق خرید و قرارداد حق فروش

قرارداد حق خرید و حق فروش - اختیار معامله

داشتن قرارداد حق خرید به شما موضع معاملاتی خرید در بازار می‌دهد؛ بنابراین فروشنده‌ی قرارداد حق خرید، موضع معاملاتی فروش را دارد. قرارداد حق فروش به شما موضع معاملاتی فروش را در بازار می‌دهد و فروش قرارداد حق فروش، شما را در موضع معاملاتی خرید قرار می‌دهد. فهمیدن این چهار نکته خیلی اهمیت دارد چون به چهار چیزی مربوط می‌شود که می‌توانید با اختیار معامله انجام بدهید: خریدن حق خرید، فروختن حق خرید، خریدن حق فروش، فروختن حق فروش.

افرادی که اختیار معامله را می‌خرند خریدار (Holder) و کسانی که آن را می‌فروشند فروشنده (Writer) نام دارند. تفاوت اصلی بین خریداران و فروشندگان این است:

خریداران حق خرید و خریداران حق فروش (خریداران) اجباری ندارند که خرید یا فروش انجام بدهند. آنها می‌توانند اگر بخواهند از حقوق خود استفاده کنند. این ریسکِ خریداران اختیار معامله را محدود می‌کند، به این‌صورت که بیشترین ضرری که ممکن است متوجه‌ آنها باشد از دست دادن حق اجرت اختیار معامله است.

اما فروشندگان حق خرید و فروشندگان حق فروش (فروشندگان) مجبور هستند بخرند یا بفروشند. به این معنا که فروشنده ممکن است به قول خود برای خرید یا فروش عمل کند. این یعنی فروشنده‌ی اختیار معامله ریسک نامحدود دارد، یعنی ممکن است خیلی بیشتر از قیمت اجرتِ اختیار معامله را از دست بدهد.

اختیار معامله و کاربرد آن | انواع اختیار معامله کدامند؟

همانطور که می‌دانید، تورم و منابع مالی سرگردان تاثیرات منفی زیادی در اقتصاد کشور داشته است. راهکاری که برای مهار این مهم وجود دارد، ابزارهای مالی هستند. ابزارهای مالی و تنوعی که در آنها وجود دارد، می‌تواند در اقتصاد کشور بسیار تاثیرگذار باشد. اما متاسفانه، در ایران این ابزارها بسیار اندک است و با وجود ریسکی که در بازار سرمایه وجود دارد، شورای بورس اوراق بهادار تصمیم گرفت برای کاهش ریسک موجود، معاملات اوراق اختیار را تصویب کند. از آنجایی که، استفاده از این اوراق در بازار سرمایه بسیار اندک است و استفاده چندانی از این اوراق نمی‌شود، نیاز به فرهنگ‌سازی بین سهامداران دارد. در مقاله پیش رو، قصد داریم به عنوان یک سهامدار شما را با اوراق اختیار در بورس آشنا کنیم.

تاریخچه

قرارداد اختیار معامله از قرن‌ها پیش به عنوان معاملات آپشن نیز شناخته شده است. معاملات قرارداد اختیار معامله، اولین بار در یونان باستان (حق اختیار برداشت از باغ‌های زیتون) صورت گرفت. اولین شخصی که از قراردادهای اختیار معامله استفاده کرد، تالس، فیلسوف یونانی بود. پس از یونان، در سال 1973 در شیکاگو بورس اختیار معامله تاسیس شد. بنابراین، در شیکاگو فرم استانداردی که کلیه فعالیت‌های تجاری در ارتباط با این موضوع بود در قالب این فرم‌های استاندارد راه‌اندازی شد. به همین دلیل، در حال حاضر اکثر قراردادهای اختیار معامله در قالب این فرم‌های استاندارد قابل معامله است.

اختیار معامله چیست؟

اختیار معامله، قراردادی دو طرفه بین خریدار و فروشنده است.
بر اساس این قرارداد، خریدار حق دارد مقدار معینی از دارایی مندرج در قرارداد را با قیمت معین و در زمان مشخص خریداری کند. همینطور، فروشنده بر اساس این قرارداد حق دارد (نه الزام و تعهد) مقدار معینی از دارایی مندرج در قرارداد را با قیمت معین و در زمان مشخص بفروشد.
همانطور که پیش‌تر اشاره شد، خریدار یا فروشنده هیچ الزام و تعهدی در این قرارداد ندارد. به عبارتی، دارنده قرارداد در اعمال حق خود مختار است. نکته قابل توجه اینکه، در صورت درخواست خریدار برای لغو قرارداد، فروشنده ملزم به اجرای آن است. در صورتی که فروشنده از اجرای قرارداد امتناع کند، باید مبلغی تحت عنوان وجه تضمین نزد اتاق پایاپای یا کارگزار بورس قرار دهد و متناسب با تغییرات قیمت اوراق اختیار معامله، آن را تعدیل کند.

* اختیار معامله در دسته‌بندی اوراق بهادار مشتقه قرار دارد. در ادامه، به توضیح مختصری از اوراق مشتقه می‌پردازیم.

اوراق مشتقه

اوراقی که دارای ریسک بالا و به هم ریختن بازار می‌شوند را اوراق مشتقه می‌گویند.
مشتقه؛ به معنی وابستگی چیزی به چیز دیگر است. به عبارت دیگر، قیمت یک چیز به چیز دیگری وابسته است. به طور مثال؛ آبمیوه به میوه وابسته است و سس کچاپ به گوجه فرنگی وابسته است. بنابراین، آبمیوه و سس کچاپ مشتق از میوه و گوجه فرنگی هستند.
قراردادهای اختیار معامله نیز به این دلیل که ارزش آنها به ارزش دارایی‌های دیگر بستگی دارد، اوراق مشتقه می‌باشند. مثل: قرارداد سلف، پیمان‌های آتی و …
بهتر است قبل از اینکه سرمایه گذاری کنید یا قراردادهای اختیار معامله را بین خود و طرف مقابل منعقد کنید، به چگونگی استفاده شرکت‌ها از اختیار معامله بپردازید. همانطور که می‌دانید، امروزه بسیاری از شرکت‌های چند ملیتی از قراردادهای اختیار معامله استفاده می‌کنند.

انواع قراردادهای اختیار معامله

همانطور که پیش‌تر اشاره شد، قرارداد اختیار معامله قراردادی بین خریدار و فروشنده است که در ازای پرداخت مبلغ معینی از طرف خریدار، منعقد می‌شود. با این حال، قرارداد اختیار معامله دستورالعمل‌های متفاوت (اوراق بهادار و . ) و انواع مختلفی دارد که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد.

قرارداد اختیار معامله خرید

در قرارداد اختیار معامله خرید، کسی که دارنده اختیار خرید است حق خرید مقدار معینی از دارایی مندرج در قرارداد را با قیمت مشخص و دوره زمانی تعیین شده دارد.

قرارداد اختیار معامله فروش

قرارداد اختیار معامله فروش به این صورت است که، حقی را برای دارنده سهام یا کالا اعمال می‌کند. از این رو، دارنده حق دارد مقدار معینی از دارایی مندرج در قرارداد را در زمان مشخصی با قیمت توافقی بفروشد. در این حالت، خریدار به امید آن که قیمت کالا یا سهام افزایش پیدا می‌کند، آن را از فروشنده خریداری می‌کند. به طور کلی می توان گفت، قراردادهای اختیار معامله نوعی بیمه محسوب می شوند.

* برای درک بهتر اختیار معامله ، به مثال زیر توجه کنید؛

فرض کنید نماد فملی امروز 1000 تومان می‌باشد. شخص الف با بستن قرارداد 3 ماهه این سهم را خریداری می‌کند و بابت هر سهم 100 تومان پرداخت می‌کند. (مبلغ 100 تومان بابت سررسید قرارداد اختیار معامله است.) حال، با گذشت 3 ماه قیمت سهم فملی 1700 تومان شده است. با احتساب پرداخت 100 تومان برای سررسید قرارداد اختیار معامله ، پرداختی شخص الف برای هر سهم فملی 110 تومان بوده است و سود این شخص به ازای هر سهم 600 تومان می‌باشد.
حال فرض کنید، به جای روند مثبت و رشدی که سهم فملی داشته، روند منفی و ریزشی در پیش گرفته باشد و طی این 3 ماه سهام فملی از 1000 تومان به 500 تومان رسیده است. در این صورت، شخص الف باید به خاطر قراردادی که 3 ماه پیش منعقد شده است، دوباره 110 تومان پرداخت کند. اما، چون سهام روند منفی و ریزشی داشته است، این شخص می‌تواند قرارداد اختیار معامله را فسخ کند و فقط همان مبلغ سررسید (100 تومان) را پرداخت کند.

چند نکته درباره قرارداد اختیار معامله فروش

  • اولین نکته مهمی که باید به آن اشاره نمود، همان بیمه شدن سهم است. یعنی، شخص اگر در طول زمان مقرر، مقدار معین شده در قرارداد اختیار معامله فروش ضرر کند، در صورت افزایش ریزش سهام یا کالا، شخص همان مقدار مقرر را ضرر کرده است. (در مثال بالا این مسئله کاملا روشن است.)
  • شخص علاوه بر مبلغی که به عنوان اجرت برای خریدن قرارداد اختیار معامله می‌پردازد، درصد ریزش سهام را نیز از دست خواهد داد.
  • در صورت تمام شدن تاریخ انقضای قرارداد اختیار معامله ، این قرارداد هیچ گونه ارزشی نخواهد داشت.
  • از مزایایی که قراردادهای اختیار معامله دارند می‌توان به قابل استفاده بودن آنها در همه انواع اوراق بهادار مالی از جمله؛ اوراق بهادار، ارز و .. اشاره کرد.

انواع قراردادهای اختیار معامله از نظر سبک اعمال

قراردادهای اختیار معامله از نظر سبک اعمال به سه دسته تقسیم می‌شوند که در ادامه، هر کدام همراه با توضیحات آورده اوراق مشتقه چیست و چه کاربردی دارد؟ شده است.

قرارداد اختیار معامله اروپایی

قراردادهای اختیار معامله اروپایی فقط در زمان سررسید مقرر شده، اعمال می‌شوند. خریدار این نوع قراردادها قبل از زمان سررسید آن، نمی‌تواند از آنها استفاده کند. در بورس کالای ایران معمولا، این نوع قراردادهای اختیار معامله استفاده می‌شود.

قرارداد اختیار معامله آمریکایی

قراردادهای اختیار معامله آمریکایی، در هر زمان قبل از زمان سررسید نیز قابل اعمال هستند. مثلا؛ قراردادی از این نوع برای مدت 10 ماه بسته شده است، اما این قرارداد بعد از 8 ماه قابل استفاده و اعمال است. بنابراین، می توان تفاوت عمده این نوع قرارداد را با قرارداد اختیار معامله اروپایی فقط در زمان اعمال آنها دانست.

قرارداد اختیار معامله برمودایی

قرارداد اختیار معامله برمودایی در واقع ترکیبی از قراردادهای اختیار معامله آمریکایی و اروپایی می‌باشد. به این صورت که، تاریخ‌هایی را از قبل یا برای قبل از سررسید مشخص کرده باشند.

تفاوت اختیار معامله و بازار آتی

  • تعهد طرفین
  • وجه تضمین
  • پرداخت بین طرفین
  • بروز رسانی حساب ها
  • ریسک طرفین
  • حداقل تغییر قیمت هر سفارش (Tick Price)
  • اندازه قرارداد
  • کارمزد معاملات
  • حداکثر حجم هر سفارش
  • حد نوسان قیمت
  • ساعات معامله
  • فرایند تحویل
  • جریمه نکول
  • نحوه سفارش دهی
  • واریز و برداشت وجه
  • کال مارجین
  • میزان موجودی لازم
  • برابری وجه تضمین اولیه در سررسیدها (نمادها)

* مثالی برای تفاوت اختیار معامله و بازار آتی؛

تصور کنید دارای یک برند زعفران هستید، در تلاش هستید که به خاطر جذب مشتری قیمت محصول خود را زیاد تغییر ندهید و دارای نوسان زیادی نباشد. در بازار سنتی اگر بخواهید نوسان قیمتی را از بین ببرید باید سرمایه زیادی داشته باشید و همینطور، جنس زیادی را انبار کنید. اما، در بازار آتی می‌توانید به قرارداد با تحویل 3 ماه آینده با 10 درصد ارزش کل، اجناس خود را با قیمت مشخص شده خریداری کنید. در این صورت می‌توان گفت، شما دغدغه قیمت زعفران را تا 3 ماه آینده ندارید.

✔️ تفاوت اصلی بازار آتی و اختیار معامله در این است که، شما اگر قرارداد آتی با سر رسید 3 ما آتی خریداری می‌کنید، باید در روز قرارداد، کالای مورد نظر را تحویل بگیرید. اما، در بازار اختیار معامله خریدار انتخاب می‌کند که در سر رسید، سهام خود را تحویل بگیرد یا خیر!

کاربردهای اختیار معامله

کاربردی که قرارداد اختیار معامله دارد تطبیق‌پذیری آن جهت ارتباط برقرار نمودن با دارایی‌های سنتی است. اختیار معامله، شرایطی که ممکن است در بازار به وجود بیاید را تنظیم و کنترل می‌کند. به طور مثال؛ از اختیار معامله می‌توانیم نوعی سپر دفاعی نام ببریم. به دلیل سقوطی که در بازار بورس وجود دارد، با استفاده از اختیار معامله می‌توانیم تا حدودی این ریزش و ضرر را کاهش دهیم. گاهی نیز برای پیش‌بینی نمودن شرایط بازار می‌توان از آن استفاده کرد. به دلیل کاربردهایی که نام برده شد و همینطور، کاربردهای دیگری که دارد از اختیار معامله می‌توان به عنوان یک استراتژی بزرگ برای سرمایه گذاری یاد کرد. به طور کلی، افرادی که در بازارهای مالی به دنبال ریسک و ضرر کمتری هستند، می‌توانند از اختیار معامله جهت کاهش این ریسک و ضرر استفاده کنند.

مزایای اختیار معامله

  • اهرم مالی
  • کاهش ریسک
  • کسب درآمد
  • کسب سود از نوسان قیمت سهم
  • استفاده از مزیت زمانی جهت تصمیمات آتی
  • متنوع‌سازی سبد سرمایه گذاری

کلام آخر.

ممکن است یک شخص مبتدی که سرمایه چندانی ندارد، اختیار معامله را نوعی معجزه در بازارهای مالی بداند و جذب آن شود! به دلیل پرداخت مبلغ کمی به عنوان مبلغ قرارداد اختیار معامله، سود خوبی را به دست می‌آورد و در صورت متضرر شدن، درصد ناچیزی از سرمایه را دچار ضرر شده باشد. اما در حقیقت، قراردادهای اختیار معامله بر پایه پیش‌بینی آینده بازار توسط تحلیلگران به وجود آمده است و سرمایه گذاری در آنها هم آنچنان ساده نیست.
بهترین زمانی که شما می‌توانید از قرارداد اختیار معامله استفاده کنید، زمانی است که شما به درک خوبی از بازار بورس رسیده باشید. همینطور، یادگیری روش‌های انواع تحلیل را فرا گرفته باشید و بدون هیچگونه ترسی معاملات خود را انجام دهید.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.